I. SAYI SIFATLARI:
- Sayma Sayıları, kaç tane? sorusuna cevap verir.
ūnus bir
duo iki, vb.
- Sıra Sayıları,(1) (çoğunlukla) Sayma Sayılarından türetilmiş sıfatlardır, ve kaçıncı? sorusuna cevap verir.
prīmus birinci
secundus second, vb.
- Üleştirme Sayıları, (bir seferde) kaç tane? sorusuna cevap verir.
singulī birer birer
bīnī two by two ikişer ikişer, vb.
II. SAYI ZARFLARI, ne sıklıkla? sorusuna cevap verir.
semel bir kez
bis iki kez, vb.
Dipnotlar:
1. Sıra Sayıları (secundus, tertius, octāvus, nōnus dışında) üstünlük sıfatlarıda kullanılan ve kısmen onlarla aynı olan sonekler yardımıyla oluşturulurlar. Nitekim decimus (yapısını īnfimus ile kıyaslayınız) onluk serinin sonu olarak görülebilir; prīmus ise prō'ya benzeyen bir gövdeye sahip bir sıfatın üstünlük halidir; -tus biçimindeki yapılar Yunancadaki -τος biçimindeki yapılarla ve -ισ-το-ς ile biten üstünlük sıfatlarıyla kıyaslanabilir, diğerleri ise üstünlük sıfatı bitimi olan -timus'a (-simus’a dönüşmüştür) sahiptir. İstisnalar arasında şunlar yer almaktadır: secundus sequor’un ortaçıdır, alter ise karşılaştırmalı bir yapıdır (Yunancadaki -τερος ile kıyaslayınız), ve nōnus da novenos’tan daraltılmıştır. On’un katları olan sayma sayıları formundaki katları on’un -gint- bileşikleridir, (decem’in bir türevinin bir parçası).
Önerİlen alıntı
II. SAYMA SAYILARI VE SIRA SAYILARI
133. Bu iki seri aşağıdaki gibidir:
SAYMA SAYILARI | SIRA SAYILARI | ROMA SAYILARI |
1. ūnus, ūna, ūnum bir | prīmus, -a, -um birinci | I |
2. duo, duae, duo iki | secundus (alter) ikinci | II |
3. trēs, tria üç | tertius üçüncü | III |
4. quattuor | quārtus | IIII ya da IV |
5. quīnque | quīntus | V |
6. sex | sextus | VI |
7. septem | septimus | VII |
8. octō | octāvus | VIII |
9. novem | nōnus | VIIII ya da IX |
10. decem | decimus | X |
11. ūndecim | ūndecimus | XI |
12. duodecim | duodecimus | XII |
13. tredecim [decem (et) trēs] | tertius decimus | XIII |
14. quattuordecim | quārtus decimus | XIIII ya da XIV |
15. quīndecim | quīntus decimus | XV |
16. sēdecim | sextus decimus | XVI |
17. septendecim | septimus decimus | XVII |
18. duodēvīgintī (octōdecim) | duodēvīcēnsimus | XVIII |
19. ūndēvīgintī (novendecim) | ūndēvīcēnsimus | XVIIII ya da XIX |
20. vīgintī | vīcēnsimus | XX |
21. vīgintī ūnus [ūnus (et) vīgintī, etc.] | vīcēnsimus prīmus | XXI |
30. trīgintā otuz | trīcēnsimus | XXX |
40. quadrāgintā kirk | quadrāgēnsimus | XXXX ya da XL |
50. quīnquāgintā elli | quīnquāgēnsimus | ↓ ya da L |
60. sexāgintā altmis | sexāgēnsimus | LX |
70. septuāgintā yetmis | sexāgēnsimus | LXX |
80. octōgintā seksen | octōgēnsimus | LXXX |
90. nōnāgintā doksan | nōnāgēnsimus | LXXXX ya da XC |
100. centum yuz | centēnsimus | C |
101. centum (et) ūnus, vb. | centēnsimus prīmus, etc. | CI |
200. ducentī, -ae, -a | ducentēnsimus | CC |
300. trecentī | trecentēnsimus | CCC |
400. quadringentī | quadringentēnsimus | CCCC |
500. quīngentī | quīngentēnsimus | D |
600. sescentī | sescentēnsimus | DC |
700. septingentī | septingentēnsimus | DCC |
800. octingentī | octingentēnsimus | DCCC |
900. nōngentī | nōngentēnsimus | DCCCC |
1000. mīlle | mīllēnsimus | ∞ (CIϽ) ya da M |
5000. quīnque mīlia (mīllia) | quīnquiēns mīllēnsimus | IϽϽ |
10,000. Decem mīlia (mīllia) | deciēns mīllēnsimus | CCIϽϽ |
100,000. centum mīlia (mīllia) | centiēns mīllēnsimus | CCCIϽϽϽ |
Not 1: -ēnsimus formunda olanlar genellikle n olmadan yazılırlar: vīcēsimus, vb.
Not 2: octōdecim, novendecim formları nadirdir. Bunların yerine duodēvīgintī (yirmi eksi iki), ūndēvīgintī (yirmi eksi bir)ifadeleri kullanılır. Dolayısıyla, 28, 29, 38, 39, vb. ya sırasıyla iki veya bir çıkarma ya da sekiz veya dokuz ekleme yoluyla ifade edilebilir.
ÖNERİLEN ALINTI
Meagan Ayer, Allen and Greenough’s New Latin Grammar for Schools and Colleges. Carlisle, Pennsylvania: Dickinson College Commentaries, 2014. ISBN: 978-1-947822-04-7. https://dcc.dickinson.edu/grammar/latin/cardinal-and-ordinal-numbers
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder