I. SAYI SIFATLARI:

  1. Sayma Sayıları, kaç tane? sorusuna cevap verir.

ūnus bir

duo iki, vb. 

  1. Sıra Sayıları,(1) (çoğunlukla) Sayma Sayılarından türetilmiş sıfatlardır, ve kaçıncı? sorusuna cevap verir. 

prīmus birinci

secundus second, vb. 

  1. Üleştirme Sayıları, (bir seferde) kaç tane? sorusuna cevap verir.

singulī birer birer

bīnī two by two ikişer ikişer, vb. 


II. SAYI ZARFLARI, ne sıklıkla? sorusuna cevap verir.


semel bir kez

bis iki kez, vb.


Dipnotlar: 

1. Sıra Sayıları (secundus, tertius, octāvus, nōnus dışında) üstünlük sıfatlarıda kullanılan ve kısmen onlarla aynı olan sonekler yardımıyla oluşturulurlar. Nitekim decimus (yapısını īnfimus ile kıyaslayınız) onluk serinin sonu olarak görülebilir; prīmus ise prō'ya benzeyen bir gövdeye sahip bir sıfatın üstünlük halidir; -tus biçimindeki yapılar Yunancadaki -τος biçimindeki yapılarla ve -ισ-το-ς ile biten üstünlük sıfatlarıyla kıyaslanabilir, diğerleri ise üstünlük sıfatı bitimi olan -timus'a (-simus’a dönüşmüştür) sahiptir. İstisnalar arasında şunlar yer almaktadır: secundus sequor’un ortaçıdır, alter ise karşılaştırmalı bir yapıdır (Yunancadaki -τερος ile kıyaslayınız), ve nōnus da novenos’tan daraltılmıştır. On’un katları olan sayma sayıları formundaki katları on’un -gint- bileşikleridir, (decem’in bir türevinin bir parçası).


Önerİlen alıntı

Meagan Ayer, Allen and Greenough’s New Latin Grammar for Schools and Colleges. Carlisle, Pennsylvania: Dickinson College Commentaries, 2014. ISBN: 978-1-947822-04-7. https://dcc.dickinson.edu/grammar/latin/classes-numerals



II. SAYMA SAYILARI VE SIRA SAYILARI


133. Bu iki seri aşağıdaki gibidir: 


SAYMA SAYILARI

SIRA SAYILARI

ROMA SAYILARI

1.     ūnus, ūna, ūnum bir

prīmus, -a, -um birinci

I

2.     duo, duae, duo iki 

secundus (alter) ikinci

II

3.     trēs, tria üç

tertius üçüncü

III

4.     quattuor 

quārtus

IIII ya da IV

5.     quīnque

quīntus

V

6.     sex 

sextus

VI

7.     septem 

septimus

VII

8.     octō 

octāvus

VIII

9.     novem 

nōnus

VIIII ya da IX

10.  decem 

decimus

X

11.  ūndecim

ūndecimus

XI

12.  duodecim 

duodecimus

XII

13.  tredecim

[decem (et) trēs]

tertius decimus 
[decimus (et) tertius]

XIII

14.  quattuordecim 

quārtus decimus

XIIII ya da XIV

15.  quīndecim

quīntus decimus

XV

16.  sēdecim 

sextus decimus

XVI

17.  septendecim

septimus decimus

XVII

18.  duodēvīgintī 

(octōdecim)

duodēvīcēnsimus
(octāvus decimus)

XVIII 

19.  ūndēvīgintī

(novendecim)

ūndēvīcēnsimus 
(nōnus decimus)

XVIIII ya da XIX

20.  vīgintī 

vīcēnsimus
(vīgēnsimus)

XX

21.  vīgintī ūnus 

[ūnus (et) vīgintī, etc.]

vīcēnsimus prīmus 
[ūnus (et) vīcēnsimus, etc.]

XXI

30. trīgintā otuz

trīcēnsimus

XXX

40. quadrāgintā kirk

quadrāgēnsimus

XXXX ya da XL

50. quīnquāgintā elli

quīnquāgēnsimus

↓ ya da L

60. sexāgintā altmis

sexāgēnsimus

LX

70. septuāgintā yetmis

sexāgēnsimus

LXX

80. octōgintā seksen

octōgēnsimus

LXXX

90. nōnāgintā doksan

nōnāgēnsimus

LXXXX ya da XC

100. centum yuz

centēnsimus

C

101. centum (et) ūnus, vb.

centēnsimus prīmus, etc.

CI

200. ducentī, -ae, -a

ducentēnsimus

CC

300. trecentī

trecentēnsimus

CCC

400. quadringentī

quadringentēnsimus

CCCC

500. quīngentī

quīngentēnsimus

D

600. sescentī

sescentēnsimus

DC

700. septingentī

septingentēnsimus

DCC

800. octingentī

octingentēnsimus

DCCC

900. nōngentī

nōngentēnsimus

DCCCC

1000. mīlle

mīllēnsimus

∞ (CIϽ) ya da M

5000. quīnque mīlia (mīllia)

quīnquiēns mīllēnsimus

IϽϽ

10,000. Decem mīlia (mīllia)

deciēns mīllēnsimus

CCIϽϽ

100,000. centum mīlia (mīllia)

centiēns mīllēnsimus

CCCIϽϽϽ


Not 1: -ēnsimus formunda olanlar genellikle olmadan yazılırlar: vīcēsimusvb. 


Not 2: octōdecimnovendecim formları nadirdir. Bunların yerine duodēvīgintī (yirmi eksi iki), ūndēvīgintī (yirmi eksi bir)ifadeleri kullanılır. Dolayısıyla, 28, 29, 38, 39, vb. ya sırasıyla iki veya bir çıkarma ya da sekiz veya dokuz ekleme yoluyla ifade edilebilir. 


ÖNERİLEN ALINTI

Meagan Ayer, Allen and Greenough’s New Latin Grammar for Schools and Colleges. Carlisle, Pennsylvania: Dickinson College Commentaries, 2014. ISBN: 978-1-947822-04-7. https://dcc.dickinson.edu/grammar/latin/cardinal-and-ordinal-numbers

 


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder