ORTOGRAFİ
6. Latince yazım dildeki değişikliklere bağlı olarak biraz farklılık göstermiş ve hiçbir zaman tüm ayrıntılarda kesin olarak yerleşmemiştir.
Böylece, daha önceki biçimler olarak lubet, vortō ve daha sonraki biçimler olarak libet, vertō'yu buluyoruz. Diğer varyasyonlar optumus ve optimus, gerundus ve gerendus'tur.
Çağımızın ilk yüzyılında kullanılan ve esas olarak yazıtlardan bilinen yazım şekli oldukça tekdüzedir ve klasiklerin modern baskılarında yaygın olarak kullanılmaktadır.
a. Eskiden v'den (u ünsüzü) sonra u (voltus, servos) yerine o kullanılırdı ve çağımızın ilk yüzyılının ortalarına kadar bu yazılıştan tamamen vazgeçilmemiştir.
b. Eski quo Augustus döneminde cu olmuştur; çağımızın ikinci yüzyılında quu yazımı bazı kelimelerde kendini kabul ettirmiştir: -
cum, daha eskisi quom;3 equos, ecus, daha sonra equus; sequontur, secuntur, sonra sequuntur; benzer bir şekilde exstinguont, exstingunt, sonra exstinguunt.
NOT -- Çoğu modern baskıda, cum hariç, quu yazımı benimsenmiştir.
c. Ünsüz i ile kendisinden önce gelen a, e, o ya da u arasında geçici bir ses olarak bir i gelişir, böylece ünsüz i'den önce bir çift sesli ai, ei, vb. oluşurdu. Bu gibi durumlarda sadece bir i yazılırdı: ȃiō (ai-iō için), mȃius (mai-ius için), pȇius (pei-ius için) gibi.
3. Quum yazımı çok geç ve otorite sayılabilecek bir kaynaktan yoksundur.
d. Benzer şekilde iaciō'nun bileşenlerinde de tek bir i yazılır (con-iiciō değil, con-iciō gibi); ancak olağan telaffuz muhtemelen ünsüz i'yi ünlü i'nin takip ettiğini gösterir (bkz. § 11. e).
NOT -- Bazı varyasyonlar Latincenin kendisinde daha sonra meydana gelen değişikliklere işaret etmektedir ve bunlar artık klasik metinlerde tanınmamaktadır.
DİPNOTLAR
1. Aksanlı ti ve ci, bir sesli harf tarafından takip edildiğinde aynı şekilde telaffuz edilmeye başlandı; dolayısıyla nūntiō daha sonra bir c ile ve bir t ile diciō yazıldı.
2. Bir süre sonra h sesi kayboldu ve dolayısıyla bu harf sıklıkla es geçildi (harēna için arēna gibi) ya da yanlış olarak yazıldı (ūmor için hūmor gibi).
3. İmparatorluk döneminin başlarında ae çiftseslisi uzun açık e (İngilizce there'deki e gibi) değerini kazanmış ve benzer şekilde oe bir süre sonra uzun kapalı e (İngilizce they'deki e gibi) olmuştur ve bu yüzden her ikisi de yazımda sıklıkla e ile karıştırılmıştır: doğru cēna formu için coena veya caena gibi.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder